1. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU
Câu 1. Em hãy cho ví dụ về một thông tin
nhưng có nhiều cách thể hiện dữ liệu khác nhau.
Dưới đây là một ví dụ về một thông tin nhưng có nhiều cách thể
hiện dữ liệu khác nhau:
Thông
tin: Nhiệt độ hiện tại
ở Thành phố Hồ Chí Minh là 30 độ C.
Các cách
thể hiện dữ liệu:
- Văn bản: Nhiệt độ hiện tại ở Thành phố Hồ Chí
Minh là 30 độ C.
- Số: 30
- Hình ảnh: Một biểu đồ nhiệt độ hiển thị 30 độ
C
- Âm thanh: Một giọng nói nói "Nhiệt độ hiện tại ở Thành phố Hồ Chí
Minh là 30 độ C."
Các cách thể hiện dữ liệu này đều
mang lại cùng một thông tin, nhưng chúng có thể được hiểu và sử dụng theo những
cách khác nhau. Ví dụ, văn bản có thể được đọc bởi một người, số có thể được sử
dụng để tính toán, hình ảnh có thể được xem bởi một người khiếm thị, và âm
thanh có thể được nghe bởi một người khiếm thị.
Một ví dụ khác là thông tin về một sản
phẩm. Thông tin này có thể được thể hiện dưới dạng văn bản, hình ảnh, video, hoặc
âm thanh. Ví dụ, thông tin về một chiếc điện thoại có thể bao gồm tên, giá cả,
tính năng, và hình ảnh. Các cách thể hiện dữ liệu này có thể giúp người tiêu
dùng hiểu rõ hơn về sản phẩm và đưa ra quyết định mua hàng đúng đắn.
Thông tin có thể được thể hiện dưới
nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào mục đích và đối tượng sử dụng. Việc lựa chọn
cách thể hiện dữ liệu phù hợp có thể giúp truyền đạt thông tin một cách hiệu quả
và dễ hiểu.
Câu 2. Em hãy cho ví dụ về một dữ liệu
có trong nhiều thông tin khác nhau. Tính toàn vẹn của thông tin được thể hiện
như thế nào trong ví dụ này.
Dữ liệu có thể được thể hiện dưới nhiều dạng khác nhau, bao gồm
văn bản, số, hình ảnh, âm thanh, v.v. Do đó, một dữ liệu có thể có trong nhiều
thông tin khác nhau. Ví dụ:
- Dữ liệu "30 độ C" có thể là nhiệt độ hiện tại ở
Thành phố Hồ Chí Minh, nhiệt độ cao nhất trong ngày, hoặc nhiệt độ tối thiểu
trong ngày.
- Dữ liệu "Google" có thể là tên của một công ty, một
sản phẩm, hoặc một dịch vụ.
- Dữ liệu "Vietnam" có thể là tên của một quốc gia,
một ngôn ngữ, hoặc một nền văn hóa.
Trong mỗi trường hợp trên, dữ liệu
"30 độ C", "Google", và "Vietnam" đều có thể được
sử dụng để truyền tải nhiều thông tin khác nhau. Điều này phụ thuộc vào ngữ cảnh
và cách thức sử dụng dữ liệu.
Dưới đây là một số ví dụ cụ thể về dữ
liệu có trong nhiều thông tin khác nhau:
- Dữ liệu "10" có thể là số lượng sản phẩm đã được
bán, số điểm trong một bài kiểm tra, hoặc số tuổi của một người.
- Dữ liệu "đỏ" có thể là màu của một chiếc xe, màu
của một ngọn lửa, hoặc màu của một trái tim.
- Dữ liệu
"đẹp" có thể là một tính từ mô tả một người, một vật, hoặc một cảnh vật.
Việc hiểu được mối quan hệ giữa dữ liệu và thông tin có thể
giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thế giới xung quanh và đưa ra những quyết định
sáng suốt hơn.
2. ĐƠN VỊ LƯU TRỮ DỮ LIỆU
Câu 1. Định nghĩa nào về Byte là đúng?
A. Là một kí tự. B. Là đơn vị dữ liệu 8 bit
C. Là đơn vị đo tốc độ của máy
tính. C. Là một dãy 8 chữ số
Câu
2. Quy đổi các lượng tin sau ra KB:
a) 3 MB = 3 * 1024 = 3072 Kb
b) 2 GB = 2 * 1024 * 1024 = 2097152 Kb
c) 2048 B = 2 Kb
3. LƯU TRỮ, XỬ LÍ VÀ TRUYỀN THÔNG BẰNG
THIẾT BỊ SỐ
Câu 1. Em hãy do sánh
việc gửi thư theo đường bưu điện và gửi thư điện tử theo các tiêu chí tốc độ,
chi phí, khả năng lưu trữ.
Trả lời: So sánh việc gửi thư theo đường bưu điện và gửi
thư điện tử.
- Gửi thư điện tử rất nhanh, chỉ cần vài giây đến vài chục
giây để chuyển một thư điện 1 tử đến bất kì hộp thư điện tử nào trên toàn thế
giới.
- Thư điện tử có thể kèm theo dữ liệu lớn.
- Có thể gửi một thư điện tử đồng thời tới nhiều người.
- Thư được lưu, có thể tìm và đọc lại dễ dàng.
Câu 2. Giả sử để số hóa
một cuốn sách kể cả văn bản và hình ảnh cần khối lượng dữ liệu khoảng 50 MB.
Thư viện của một trường có khoảng 2000 cuốn sách. Nếu số hoá thì cần khoảng bao
nhiêu GB để lưu trữ? Có thể chứa nội dung đó trong thẻ nhớ 256 GB hay không?
Trả lời: Nếu khối lượng dữ liệu trung bình của một cuốn sách là 50 MB thì khối lượng
dữ liệu của 2 000 cuốn là khoảng 100 000 MB chưa đến 100 GB, chưa bằng một nửa
sức chứa của một thẻ nhớ 256 GB.
LUYỆN TẬP
Câu 1. Từ dữ liệu điểm các môn học của học
sinh, có thể rút ra những thông tin gì? Mô tả sơ bộ xử lí để rút ra một thông
tin trong số đó.
Một vài ví dụ về thông tin có thể rút ra từ dữ liệu điểm
của HS:
a) Xếp loại học lực của HS theo thông tư 22/2021/TT-BGDĐT
theo bốn mức: tốt, khá, đạt và chưa đạt.
Ví dụ để xác định một HS đạt loại tốt cần tính toán và kiểm
tra các tiêu chuẩn:
- Tất cả các môn học đánh giá bằng nhận xét đều được đánh giá
mức Đạt.
- Tất cả các môn học đánh giá bằng nhận xét kết hợp điểm số
có điểm trung bình môn học kì, trung bình môn cả năm từ 6,5 điểm trở lên.
- Có ít nhất 06 môn học có điểm trung bình môn học kì, trung
bình môn cả năm đạt từ 8,0 điểm trở lên.
b) Phổ điểm để đánh giá độ phù hợp của đề thi với trình độ của
thí sinh.
Cần thống kê mỗi mức điểm có bao
nhiêu thí sinh. Nếu đỉnh của đồ thị lệch trái thì đề thi được xem là khó so với
trình độ của thí sinh; ngược lại nếu đỉnh của đồ thị lệch phải thì đề thi được
xem là dễ với trình độ của thí sinh.
Câu 2. Hình 1.3 là danh sách các tệp ảnh lấy ra
từ thẻ nhớ của một máy ảnh số. Em hãy tính toán một thẻ nhớ 16 GB có thể chứa
được tối đa bao nhiêu ảnh tính theo độ lớn trung bình của ảnh.
Bài này chỉ
yêu cầu ước lượng khả năng lưu ảnh của một thẻ nhớ 16 GB.
Độ lớn trung
bình của các ảnh ở đây xấp xỉ 9870 KB.
Số ảnh có thể
lưu trữ được trên thẻ nhớ 16 GB là:
(16 ×
1024×1024 KB)/(9 870 KB) ≈ 1700 (ảnh).
VẬN DỤNG
Câu 1. Trong thẻ căn cước công dân có gắn chip
có thông tin về số căn cước, họ tên, ngày sinh, giới tính, quê quán,... được in
trên thẻ để đọc trực tiếp. Ngoài ra, các thông tin ấy còn được mã hoá trong QR
code và ghi vào chip nhớ. Theo em, điều đó có lợi gì?
Trả lời: Thông tin trên thẻ căn cước gắn chip, ngoài cách thể hiện
theo kiểu truyền thống để có thể xem trực tiếp, đã thêm nhiều cách thể hiện
thông tin khác như:
QR code, một kiểu mã hoá thông tin bằng
hình ảnh. Trong thẻ căn cước công dân, các thông tin như tên, ngày sinh, nơi
sinh, giới tính, thời hạn thẻ dưới dạng hình ảnh đã được mã hoá trong QR code.
- Chính các dữ liệu được mã hoá trên
bộ nhớ của chip và một số thông tin dùng để bảo mật và xác thực.
- Có mã MRZ (Machine – readable zone)
để có thể đọc thông tin hộ chiếu qua các cửa khẩu quốc tế trong đó có các thông
tin như tên, ngày tháng năm sinh, quốc tịch, ngày cấp, thời hạn của hộ chiếu.
Nhờ vậy thẻ căn cước công dân mới có
thể đọc được bang máy như:
- Thiết bị đọc QR code (có thể tải ứng dụng đọc QR code về điện
thoại thông minh).
- Thiết bị quét để mã MRZ ở các cửa khẩu. Như vậy, căn cước
công dân mới có thể thay cho hộ chiếu
- Máy đọc chip chuyên dụng.
Lợi ích của việc dùng nhiều cách thể hiện thông tin như trên
không chỉ để hạn chế hành vi làm giả thẻ mà còn có thể thông qua các thiết bị đọc
dữ liệu số kết nối trực tiếp với các ứng dụng, không phải nhập, vừa nhanh vừa
không nhầm. Một số ứng dụng có thể sử dụng thẻ căn cước công dân có gắn chip để:
- Truy cập đến hồ sơ bảo hiểm y tế để khám chữa bệnh.
- Truy cập đến hồ sơ bảo hiểm xã hội để làm các thủ tục trả
lương hưu và các khoản bảo hiểm xã hội.
- Thực hiện các dịch vụ hành chính công khác như khai báo lưu
trú, khai báo thuế, đổi bằng lái xe, mua bán nhà đất,...
Ngoài ra, trong chip còn có các mã hoá được sử dụng để tạo chữ
kí số của công dân.
Câu 2. Hãy tìm hiểu và mô tả vai trò của thiết
bị số trong việc làm thay đổi cơ bản việc chụp ảnh.
Trả lời:
Máy ảnh số cho phép ghi hàng vạn ảnh
vào thẻ nhớ với chi phí lưu trữ rất rẻ, dùng được nhiều lần, dễ bảo quản. Việc
chụp ảnh bằng phim hầu như không còn vì chi phí cao, thao tác tháo lắp phim phải
làm trong bóng tối, phải tráng phim trước khi in ảnh, bảo quản khó khăn và nhiều
bất tiện khác.
Ngoài ưu điểm về lưu ảnh, chụp ảnh bằng
máy ảnh số đơn giản hơn rất nhiều so với máy ảnh cơ trước đây. Việc lấy nét, điều
khiển các tham số như tốc độ chụp, độ nhạy, độ mở có thiết lập một cách tối ưu
bởi máy tính. Máy ảnh số ngày nay đã được thu nhỏ để tích hợp vào điện thoại.